Bỏ qua menu, đến nội dung
OneCAD Việt Nam
Nhận báo giá
Xây dựng & BIMChương trình

Truy xuất nguồn gốc vật liệu xây dựng: 9 nhóm sắp bị siết, hồ sơ dự án cần chuẩn bị gì

17 phút đọc 1 lượt xem

Đọc bài này bạn được gì?

  • Có bảng 9 nhóm vật liệu rủi ro cao theo Phụ lục II Thông tư 41/2026/TT-BXD và đơn vị truy xuất.
  • Nắm các điểm chính của dự thảo: Điều 5a, Phụ lục V, Phụ lục VI và lộ trình 2028–2029.
  • Biết hồ sơ hoàn công cần ghi thêm mã lô, vị trí sử dụng và chứng từ ở năm giai đoạn.
  • Hiểu vì sao tro bay phối trộn ở trạm bê tông và kính gia công lại là chỗ dễ mất lô gốc.
  • Có cách phân dữ liệu giữa Revit Shared Parameters, Forma Build Assets và Forma Data Management, kèm giới hạn.

Sàn tầng 12 đổ bê tông có tro bay, ba tháng sau đoàn kiểm tra hỏi: tro bay trong mẻ đó thuộc lô nào, của nhà máy nhiệt điện nào? Phần lớn ban chỉ huy chỉ trả lời được bằng xấp CO/CQ photo và phiếu giao hàng viết tay. Dự thảo của Bộ Xây dựng về truy xuất nguồn gốc vật liệu xây dựng sẽ biến câu hỏi đó thành nghĩa vụ với 9 nhóm vật liệu rủi ro cao. Bài này đối chiếu dự thảo với Thông tư 41/2026/TT-BXD và chỉ ra hồ sơ hoàn công cần thêm dữ liệu gì, ai giữ, lưu ở đâu.

Dự thảo truy xuất nguồn gốc vật liệu xây dựng quy định gì?

Dự thảo sửa Thông tư 41/2026/TT-BXD, bổ sung Điều 5a về truy xuất nguồn gốc, Phụ lục V về danh mục, đơn vị truy xuất và lộ trình bắt buộc cho 9 nhóm vật liệu rủi ro cao, Phụ lục VI về sự kiện trọng yếu và giấy tờ cần liên kết. Mốc dự kiến: 2028–2029.

Nội dung nêu tại Công văn 18285/BXD-KHCNMT&VLXD ngày 12/11/2026, theo tường thuật của Báo Xây dựng, căn cứ Nghị định 372/2026/NĐ-CP ngày 29/9/2026. Thông tư 41 gốc (hiệu lực 01/7/2026) mới chỉ khuyến khích dùng mã vạch, mã QR, RFID tại khoản 2 Điều 4; dự thảo sửa chính khoản này.

Bốn điểm người làm hồ sơ cần nhớ:

  • Đơn vị truy xuất là lô/mẻ, đợt xuất kho, chuyến hàng hoặc kiện, tuỳ tính chất sản phẩm.
  • Khi chia tách, phối trộn hoặc chuyển giao, phải nhận diện được lô gốc để khoanh vùng khi cảnh báo, thu hồi.
  • Truy xuất không thay thế thử nghiệm, chứng nhận, công bố hợp quy hay nghiệm thu.
  • Không có thủ tục riêng để cấp mã, không bắt khai lại dữ liệu đã kết nối, không hồi tố với hàng có trước mốc bắt buộc.

Nhóm rủi ro trung bình và thấp (xi măng, gạch ốp lát, ống nhựa cấp nước…) chỉ được khuyến khích làm tự nguyện. Các mốc năm còn đang rà soát, có thể đổi khi Thông tư ban hành.

9 nhóm vật liệu rủi ro cao là những nhóm nào?

Nội dung Phụ lục V chưa được công bố trên báo. Tuy vậy, Phụ lục II của Thông tư 41/2026/TT-BXD ghi đúng 9 mục nhóm rủi ro cao, và dự thảo dựa trên phân nhóm này. Bảng dưới là đối chiếu của Ban biên tập, cần kiểm lại khi có toàn văn dự thảo.

TTNhóm vật liệu (Phụ lục II, TT 41)Đơn vị truy xuất hợp lýĐiểm dễ đứt chuỗi tại công trường
1Amiăng trắngLô nhập khẩuNằm ở nhà máy tấm lợp
2Xỉ hạt lò cao, xỉ hạt phốt pho nghiền mịnLô/mẻ, chuyếnPhối trộn tại trạm bê tông, mất dấu lô gốc
3Tro bay cho bê tông, vữa, xi măngChuyến hàng, siloMột silo nhận nhiều chuyến từ nhiều nguồn
4Tro xỉ nhiệt điện làm vật liệu san lấpChuyến, đợt xuất bãiPhiếu cân rời rạc
5Xỉ thép làm vật liệu san lấpChuyến, đợt xuất bãiPhiếu cân, hồ sơ môi trường
6Hỗn hợp thạch cao phốt pho làm san lấpChuyếnNhư trên
7Thạch cao phospho để sản xuất xi măngLôNằm ở nhà máy xi măng
8Tấm thạch cao, panel thạch cao cốt sợi, sợi thuỷ tinhKiện, đợt xuất khoKiện bị tách ra cho nhiều tầng
9Kính xây dựng: kính nổi, phản quang, Low-E, tôi nhiệt, kính dán, kính hộpKiện, tấmKính gia công lại (tôi, dán, ghép hộp) đổi lô

6/9 mục là vật liệu rời hoặc phụ phẩm công nghiệp. Đây là chỗ khó nhất: tro bay và xỉ hạt được phối trộn ở trạm bê tông, ngoài tầm mắt nhà thầu chính. Với kính, khâu tôi nhiệt hay ghép hộp tạo ra sản phẩm mới, nên chuỗi phải nối từ lô kính nổi gốc tới tấm kính hộp trên mặt dựng.

Hồ sơ hoàn công cần thêm gì khi truy xuất nguồn gốc vật liệu xây dựng trở thành bắt buộc?

Hồ sơ hoàn công cần nối được ba thứ: mã truy xuất của lô hàng, vị trí sử dụng trên công trình và bộ giấy tờ chất lượng của lô đó. CO/CQ, chứng nhận hợp quy, phiếu thí nghiệm vẫn giữ nguyên; phần mới là mối liên kết giữa chúng theo từng lô.

Thông tư 41 dẫn trách nhiệm của chủ đầu tư, nhà thầu và bên cung ứng về vật liệu dùng trong công trình về Điều 14 Nghị định 207/2026/NĐ-CP. Khi cần khoanh vùng một lô kính lỗi, người bị hỏi đầu tiên là nhà thầu. Mức tối thiểu chúng tôi đề xuất cho mỗi lô thuộc 9 nhóm:

Giai đoạnDữ liệu cần ghiNgười chịu trách nhiệm
Trình duyệt vật liệuNhà sản xuất, chứng nhận hợp quy (PT2, PT5 hoặc PT7), mẫu nhãn có mã QRNhà thầu, tư vấn giám sát duyệt
Nhận hàngMã lô/mẻ hoặc mã kiện, số chuyến, phiếu cân/phiếu giao, ảnh nhãn tại hiện trườngThủ kho, kỹ sư QA/QC
Phối trộn, gia côngLô tro bay, xỉ trong từng mẻ bê tông; lô kính gốc của tấm kính hộpTrạm trộn, xưởng gia công kính
Lắp đặt, sử dụngVị trí (tầng, trục), ngày đổ hoặc lắp, biên bản nghiệm thu vật liệu đầu vàoChỉ huy trưởng, giám sát
Bàn giaoBảng tra cứu lô – vị trí – chứng từ, xuất ra định dạng mởNhà thầu, chủ đầu tư nhận

Riêng vật liệu sản xuất riêng cho công trình không đi theo thủ tục công bố hợp quy thông thường; dự thảo chưa nói rõ cách truy xuất nhóm này.

Dữ liệu truy xuất nên nằm ở mô hình, CDE hay ứng dụng công trường?

Cả ba, mỗi nơi giữ một phần. Mô hình BIM giữ vị trí và loại cấu kiện, môi trường dữ liệu chung (CDE) giữ chứng từ có phiên bản, ứng dụng công trường ghi sự kiện nhận hàng và lắp đặt. Nhồi hết vào mô hình Revit chỉ làm tệp nặng và dễ lệch chứng từ gốc.

Trong Revit, tạo tham số dùng chung bằng lệnh Shared Parameters (tham số dùng chung, tab Manage), ví dụ Ma_Truy_Xuat, Lo_San_Xuat, So_Chung_Nhan_Hop_Quy, gán dạng instance cho Curtain Panels, Walls, Ceilings. Sau đó dùng Schedule/Quantities (bảng thống kê, tab View) để lọc cấu kiện còn trống mã. Cách này hợp với kính và tấm thạch cao; với tro bay trong bê tông, mô hình chỉ nên giữ mã mẻ đổ, chi tiết mẻ nằm trong biểu mẫu của trạm trộn.

Danh sách tài sản và trạng thái thiết bị trong công cụ Assets của Autodesk Forma Build
Assets trong Forma Build gom trạng thái, mô hình, bản vẽ và tệp của từng đối tượng về một bản ghi. Ảnh: Autodesk

Ở công trường, công cụ Assets của Forma Build tạo bản ghi cho từng kiện kính hoặc hạng mục vách, gắn thuộc tính tuỳ chỉnh như mã lô, nhà cung cấp, in và quét mã QR, cập nhật trạng thái hàng loạt trên điện thoại (xem bài Forma Build kết nối dữ liệu tài sản từ thiết kế đến thi công). Chứng từ hợp quy, CO/CQ nên lưu trong Autodesk Forma Data Management, có lịch sử phiên bản và luồng duyệt theo hướng dẫn thiết lập Approval Workflow trong Forma Data Management.

Mã vạch và mã QR trên thiết bị để tra cứu hồ sơ tài sản tại công trường
Quét mã QR tại hiện trường để mở đúng bản ghi và cập nhật trạng thái lắp đặt. Ảnh: Autodesk
Việc cần làmCông cụGiới hạn cần biết
Gắn mã lô vào cấu kiện, kiểm tra ô trốngRevit: Shared Parameters, Schedule/QuantitiesNhập tay hoặc qua bảng tính; Revit không tự đọc mã QR
Ghi nhận hàng, lắp đặt theo kiệnForma Build: Assets, Forms, PhotosMã QR của Forma Build là mã nội bộ dự án, không thay mã truy xuất của nhà sản xuất
Lưu, duyệt chứng từ có phiên bảnForma Data Management, Approval WorkflowCần quy ước đặt tên và cây thư mục thống nhất từ đầu
Đối chiếu với hệ thống truy xuất quốc giaChưa có kết nối sẵnChờ chuẩn dữ liệu theo Nghị định 372; tạm đối soát bằng tệp xuất

Phần mềm giải quyết khâu lưu và tra cứu, nhưng không bù được kỷ luật ghi chép ở cổng công trường: thủ kho không chụp nhãn kiện lúc nhận hàng thì không công cụ nào khôi phục được mã lô. Muốn dựng thử tham số Revit và cấu trúc Assets cho một gói kính mặt dựng trên dự án thật, bạn có thể đặt lịch trao đổi với kỹ sư OneCAD.

Ứng dụng tại Việt Nam: nhà thầu, chủ đầu tư và nhà máy nên bắt đầu từ đâu

Chịu tác động sớm nhất là nhà cao tầng có mặt dựng kính hộp Low-E, trung tâm thương mại, bệnh viện nhiều vách trần thạch cao, và dự án hạ tầng dùng tro xỉ, xỉ thép làm vật liệu san lấp. Với nhóm san lấp, phiếu cân từng chuyến phải số hoá từ đầu, không dựng lại được lúc quyết toán.

Với dự án đầu tư công áp BIM theo lộ trình Quyết định 258/QĐ-TTg, mô hình hoàn công là chỗ đặt mã truy xuất hợp lý nhất vì chủ đầu tư vốn phải nhận mô hình này. Dự án tư nhân chưa dùng BIM vẫn đáp ứng được bằng bảng tính lô – vị trí – chứng từ lưu trên CDE. Bài PIM và AIM trong ISO 19650 giải thích vì sao dữ liệu không đòi từ hợp đồng thường phải trả tiền lần hai.

Bộ Xây dựng thừa nhận chi phí số hoá sẽ nặng với doanh nghiệp nhỏ. Chủ đầu tư nên đưa yêu cầu cung cấp mã lô, ảnh nhãn vào hợp đồng mua sắm từ các gói thầu ký năm 2027. Nhà máy kính và tấm thạch cao có lợi thế vì thường đã có ERP và mã kiện.

Việc làm được ngay trong tuần này

Lấy danh sách vật liệu của dự án đang thi công, đánh dấu hạng mục thuộc 9 nhóm, kiểm tra phiếu nhận hàng gần nhất có ghi mã lô không. Thêm ba tham số truy xuất vào template Revit và cột “mã lô” vào biểu mẫu nghiệm thu vật liệu đầu vào; hai việc này gần như không tốn chi phí.

Dự án của bạn đang khó nhất ở nhóm nào: tro bay trong bê tông thương phẩm, kính mặt dựng hay vật liệu san lấp? Hãy để lại bình luận để Ban biên tập chọn tình huống cho bài hướng dẫn tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

Truy xuất nguồn gốc vật liệu xây dựng bắt buộc từ khi nào?

Theo dự thảo, lộ trình được phân kỳ theo các mốc 2028–2029 tuỳ nhóm sản phẩm. Đây là mốc đề xuất, Bộ Xây dựng còn rà soát khả năng kết nối dữ liệu và chi phí trước khi ban hành. Hàng sản xuất hoặc nhập khẩu hợp pháp trước mốc bắt buộc không phải khai báo bổ sung.

Xi măng và thép có nằm trong 9 nhóm bắt buộc không?

Xi măng thuộc nhóm rủi ro trung bình theo Phụ lục III Thông tư 41/2026/TT-BXD, nên dự thảo chỉ khuyến khích truy xuất tự nguyện. Thép không có trong Phụ lục II và III của Thông tư này.

Đã có mã truy xuất thì còn cần CO/CQ và thí nghiệm đầu vào không?

Vẫn cần. Dự thảo nói rõ truy xuất nguồn gốc không thay thế thử nghiệm, chứng nhận, công bố hợp quy hay nghiệm thu, và dữ liệu truy xuất không phải chứng nhận chất lượng. Mã truy xuất chỉ giúp nối các giấy tờ đó với đúng lô hàng.

Nguồn tham khảo

  1. Bộ Xây dựng đề xuất truy xuất nguồn gốc bắt buộc với 9 nhóm vật liệu xây dựng — Báo Xây dựng, 2026-11-13
  2. Thông tư 41/2026/TT-BXD quy định về quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng — Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, 2026-06-26
  3. Autodesk Forma Build: Kết nối dữ liệu tài sản từ thiết kế đến thi công — OneCAD Việt Nam, 2026-11-12
Cám ơn bạn đã quan tâm đến các nội dung của chúng tôi.
Để nhận ngay thông báo khi có tin tức mới từ OneCAD Vietnam, bạn có thể đăng ký nhận bảng tin thông qua email.

Đăng ký nhận bản tin

OneCadVN

Đăng ký nhận bản tin

    Mảng quan tâm

    Sau khi gửi, hãy kiểm tra hộp thư và xác nhận đăng ký. Bạn có thể hủy đăng ký bất cứ lúc nào.

    Đọc tiếp cùng chủ đề

    OneCadVN

    Xin chào quý khách

    Vui lòng để lại thông tin cần hỗ trợ, OneCadVN sẽ liên hệ lại với bạn trong thời gian sớm nhất

      (*) Thông tin bắt buộc

      Liên hệ nhanh